و صورتِ لطافت و حرارت سخنان كه از آن جا بر مىآيد مىشكند . امّا در حين مكاتبه هيچ حاضر نيست ، متكلّم خود بر خود القا مىكند ، پس سخنان كه بر مىآيد به صرافت خود است و از حرارت و لطافت آن هيچ باكم نشده . و از شواهد انعكاس مذكور ، حديثى است كه ابن كثير مفسّر روايت كرده مضمونش آن كه : حضرت رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم روزى در نماز بامداد سوره روم خواند و او را در آن ابهامى افتاد ، چون بازگشت گفت : قرآن بر ما ملتبس گردانيدند . به درستى كه جماعتى از شما نماز با ما مىگذارند كه وضو نيكو نمىسازند ، بايد كه هر كس كه با ما به نماز حاضر مىشود وضو نيكو سازد . انتهى . ابن كثير گفته كه در اين سرّى عجيب است كه پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم متأثر شد به نقصان وضوهاى مأمومان تا او را در قرآن لبس افتاد . « 1 » واللَّه اعلم . و اگر متكلّم ادنى است از مخاطب ، خطاب او اعلى است از كتاب او . براى آن كه در حين مخاطبه عكسِ حرارت و لطافت مخاطب بر دل او مىافتد و سخنان را كه از آن جا مىآيد زيب و زينت و عذوبت و حلاوت و علوّ و مرتبه مىبخشد گويى كه آن سخنان مخاطب مىگويد نه او . هر نكته كه بلبل به سحر مىگويد * گل گفته بود گرچه ز بلبل شنوى امّا در حين مكاتبه سخن از او بر او القا مىيابد . هر آينه به قدر اوست و لايق رتبت او كه « الإناء يترشّح بما فيه » . « 2 » و از قبيل اوّل است آن كه كاتبِ وحى را در سورهء المؤمنون « فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » « 3 » به

--> ( 1 ) . برابر اعتقادات شيعه و بر اساس آيات قرآن و روايات ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و خاندان معصوم او همان گونه كه از هر گناه و پليدى پاك بوده‌اند از هر گونه سهو و نسيان و خطا نيز دور بوده‌اند . ( 2 ) . از كوزه همان برون تراود كه در اوست . ( 3 ) . در خور تعظيم است خداوند ، آن بهترين آفرينندگان . سورهء مؤمنون ، آيهء 14 .